میش مرغ؛ حفاظت، تکثیر و تامین مالی

میش مرغ یکی از درشت جثه‌ترین پرنده‌های ایران است که در لبه پرتگاه انقراض قرار دارد. جمعیت باقیمانده آن در دشت‌ها و دیم‌زارهای آذربایجان غربی بسیار محدود شده و حفاظت از زیستگاه، تکثیر در اسارت و تامین اعتبار، محورهای اصلی ادامه برنامه حفاظت از این گونه به شمار می‌روند.

جمعیت میش مرغ کاهش یافته است

میش مرغ در گذشته در مناطق مختلفی از ایران مشاهده می‌شد. تا دهه 70، حضور آن در همدان، ارومیه، کردستان و شمال کشور گزارش شده بود، اما دامنه پراکنش آن به‌شدت کاهش یافته است. اکنون این پرنده در پناهگاه‌های حیات وحش سوتاو و حمامیان در استان آذربایجان غربی وجود دارد.

بر اساس ارزیابی‌های مطرح‌شده، کمتر از 20 قطعه از این گونه در دشت‌ها و دیم‌زارهای آذربایجان غربی باقی مانده است. همچنین از حضور 19 قطعه میش مرغ در پناهگاه‌های حیات وحش این استان سخن گفته شده و وضعیت آن در سطح جهانی نیز در معرض انقراض توصیف شده است.

تکمیل سایت تکثیر در اسارت

سازمان حفاظت محیط زیست در کنار اقدام‌های حفاظتی، پروژه «سایت تکثیر در اسارت میش مرغ» را برای حفظ این گونه دنبال می‌کند. تکمیل این سایت به تامین اعتبار مالی وابسته است و برای آماده‌سازی محدوده سالن پرواز، تجهیزات مورد نیاز تهیه شده است.

محدوده سالن پرواز این سایت سه هزار مترمربع اعلام شده است. مرحله تکثیر موفقیت‌آمیز توصیف شده، اما تکمیل زیرساخت‌ها، از جمله سالن پرواز، همچنان مورد تاکید قرار دارد. هدف، ایجاد باغ‌وحش نیست و پس از رسیدن به تعداد مولد، رهاسازی پرندگان در طبیعت دنبال می‌شود.

حفاظت از زیستگاه میش مرغ

میش مرغ با وجود جثه بزرگ، به‌شدت به زیستگاه وابسته است. تغییر کاربری اراضی، توسعه کشاورزی، تخریب دشت‌ها، برهم خوردن آرامش محل‌های زادآوری و فعالیت ماشین‌آلات کشاورزی در فصل جوجه‌آوری، از تهدیدهای مطرح‌شده برای این پرنده هستند.

بخش مهمی از زیستگاه میش مرغ در زمین‌های کشاورزی قرار دارد. از این رو، مدیریت نحوه کشت و برداشت، حفظ پوشش طبیعی و همراهی جوامع محلی در چارچوب اقدامات حفاظتی مورد تاکید قرار گرفته است.

در سال‌های گذشته اقدام‌هایی مانند خرید و احیای اراضی، ایجاد پناهگاه، پایش زیستگاه، نصب تجهیزات نظارتی و اجرای برنامه‌های تکثیر انجام شده است. استمرار این اقدامات به منابع مالی پایدار نیاز دارد تا هزینه‌های حفاظت از زیستگاه و تجهیزات پایش تامین شود.

نشان دار کردن مالیات

برای تکمیل عملیات سایت تکثیر در اسارت میش مرغ، طرح نشان دار کردن مالیات به‌عنوان یک مسیر تامین اعتبار مطرح شده است. در سال جاری، سومین سال اجرای این طرح است و مودیان واجد شرایط می‌توانند محل هزینه‌کرد مالیات خود را انتخاب کنند.

این امکان برای صاحبان مشاغلی مطرح شده که مشمول تبصره 100 قانون مالیات‌های مستقیم هستند و مالیات مقطوع اعلامی سازمان امور مالیاتی را می‌پذیرند. بر اساس محتوای ارائه‌شده، مالیات پرداختی این مودیان می‌تواند به پروژه‌های اولویت‌دار موردنظر آنان اختصاص یابد.

در دو سال نخست اجرای طرح، 30 همت منابع مالیاتی برای هزاران پروژه در حوزه‌های مختلف کشور هدف‌گذاری شد. در سال 1405 نیز 346 پروژه در حوزه آب، کشاورزی و محیط زیست با 5.5 همت اعتبار برای انتخاب مودیان معرفی شده‌اند.

جمع‌بندی

میش مرغ برای تداوم حیات به حفاظت از زیستگاه، تکمیل زیرساخت‌های تکثیر، تامین تجهیزات و استمرار منابع مالی نیاز دارد. طرح نشان دار کردن مالیات در سال 1405، با معرفی پروژه‌های حوزه آب، کشاورزی و محیط زیست، ظرفیت انتخاب محل هزینه‌کرد مالیات را در اختیار مودیان واجد شرایط قرار داده است. تکمیل سایت تکثیر در اسارت میش مرغ نیز در همین چارچوب به تامین اعتبار وابسته است.